Namaz Vakitleri Nasıl Hesaplanır
Kur'an-ı Kerim şöyle buyurur: "إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا" (en-Nisâ 4:103) ve güneşin hareketini vakit işareti olarak belirtir: "أَقِمِ الصَّلَاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَىٰ غَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْآنَ الْفَجْرِ" (el-İsrâ 17:78). İslami namaz vakitleri, güneşin gözlemciye göre konumuna göre belirlenir. Sabit saat dilimlerinin aksine, güneşin gökyüzündeki yolu mevsimlerle değiştikçe yıl boyunca kayar. Bu rehber, her namaz vaktinin arkasındaki astronomik ilkeleri açıklamaktadır.
Güneşin Konumu
Dünya, güneş etrafında dönerken eğik bir eksen üzerinde döner ve bu durum güneşin gökyüzündeki görünür yolunun günlük olarak değişmesine neden olur. Namaz vakitleri için iki temel ölçüm önemlidir: güneşin ufuk üzerindeki yüksekliği ve yerel meridyene göre saat açısı. Güneş öğlesinde güneş, günün en yüksek noktasında meridyeni geçer. Yazın güneş daha yüksek irtifaya ulaşır ve gün daha uzundur; kışın ise bunun tersi geçerlidir. Bu mevsimsel değişimler namaz vakitlerinin yıl boyunca değişmesine neden olur.
Fecir — Sabah Namazı
Fecir, astronomik şafakta, doğu ufkunda ilk ışığın belirmesiyle başlar. Bu, güneşin ufkun altında belirli bir açıda olduğu zaman gerçekleşir — kullanılan yönteme bağlı olarak genellikle 15° ile 19,5° arasındadır. Müslüman Dünyası Birliği (MWL) 18° kullanırken, ISNA 15° kullanır. Daha küçük bir açı daha geç bir Fecir vakti anlamına gelir. Yüksek enlemlerde yaz aylarında güneş gerçek astronomik şafak için yeterince ufkun altına inmeyebilir ve bu durumda özel hesaplama yöntemleri gerekir.
Güneşin Doğuşu
Güneşin doğuşu, Fecir namazı vaktinin sonunu belirler. Güneşin üst kenarının ufukta göründüğü an olarak hesaplanır ve atmosferik kırılma hesaba katılır — bu, ışığın atmosferden geçerken bükülmesi nedeniyle güneşin geometrik olarak ufku aşmadan biraz önce görünür olmasıdır. Tüm güneş doğuşu ve batışı hesaplamalarında yaklaşık 0,833°'lik standart bir kırılma düzeltmesi uygulanır.
Öğle — Öğle Namazı
Öğle namazı, güneş öğlesinden — güneşin yerel meridyeni geçtiği ve gölgelerin en kısa olduğu andan — kısa bir süre sonra başlar. Güneşin kesinlikle zirvesini geçtiğinden emin olmak için güneş öğlesinden sonra 1-2 dakikalık küçük bir güvenlik payı eklenir. Güneş öğlesi, Dünya'nın eliptik yörüngesi ve eksen eğikliğini hesaba katan zaman denklemi nedeniyle yıl boyunca kayar. Saat öğlesi ile güneş öğlesinin nadiren örtüşmesinin sebebi budur.
İkindi — İkindi Namazı
İkindi, gölge uzunluğuna göre belirlenir. Şafii yöntemi (çoğu yöntemde standart olan) İkindi'yi bir cismin gölgesi, öğle gölgesi dahil kendi boyunu aştığında başlatır (gölge katsayısı 1). Hanefi yöntemi ise cismin boyunun iki katını kullanır (gölge katsayısı 2), bu da daha geç bir İkindi vakti verir. Bu gölge tabanlı tanım, İkindi'yi doğrudan güneşin yüksekliğine bağlar — güneş alçaldıkça gölgeler uzar ve sonunda eşiğe ulaşır.
Akşam — Akşam Namazı
Akşam namazı, güneşin üst kenarının batı ufkunun altında kaybolduğu an olarak tanımlanan gün batımından hemen sonra başlar. Güneşin doğuşu gibi bu da atmosferik kırılma düzeltmelerini içerir. Akşam namazı genellikle nispeten kısa bir namaz penceresine sahiptir ve Yatsı'nın başlamasına kadar sürer. Çoğu yöntemde Akşam namazı için ayrı bir hesaplama parametresi yoktur — bu sadece gün batımı anıdır.
Yatsı — Gece Namazı
Yatsı, batı ufkundaki alacakaranlık parlamasının kaybolmasıyla başlar. Şafii mezhebi bunu kızıl alacakaranlığın (şafak-ı ahmer) kaybolmasıyla belirlerken, Hanefi mezhebi beyaz alacakaranlığın (kızıllıktan sonraki beyazlık) kaybolmasıyla belirler, bu da biraz daha geç bir Yatsı vakti verir. Yöntemler genellikle 14° ile 18° arasında açılar kullanır. Ümmü'l-Kura yöntemi, açı yerine Akşam'dan sonra sabit 90 dakikalık bir süre kullanır. Yüksek enlemlerde yaz aylarında alacakaranlık tüm gece sürebilir ve bu durumda Yatsı'nın hesaplanabildiği en yakın günü kullanmak gibi özel düzeltme yöntemleri gerekir.
Hesaplama Yöntemleri
Farklı İslami otoriteler, bölgesel gözlemlerine ve ilmi geleneklerine dayanarak biraz farklı açı parametreleri belirlemiştir. Müslüman Dünyası Birliği (MWL), ISNA, Mısır Genel Otoritesi, Ümmü'l-Kura Üniversitesi, Karaçi Üniversitesi, Tahran Jeofizik Enstitüsü ve Caferi yöntemi her biri kendi Fecir ve Yatsı açılarını tanımlar. Farklılıklar genellikle aynı konum için yöntemler arasında 10 ila 30 dakikalık değişimlere yol açar.
Bu içerik astronomik hesaplamalara ve ilmî geleneklere dayanmaktadır. Dinî hükümler için lütfen yerel İslami otoritenize danışınız.
Prayer times by city